BALIKESİR İLİNDEKİ BEDEN EĞİTİM&#= 304; ÖĞRETMENLERİNİN İŞ DOYUMU

BALIKESİR İLİNDEKİ BEDEN EĞİTİMİ ÖĞRETMENLERİNİN İŞ DOYUMU ve BAZI DEĞİŞKENLERLE OLAN İLİŞKİSİNİN İNCELENMESİ<= /span>

Zekeriya GÖKTAŞ[*]

         =

ÖZET

Bu çalışma, Balıkesir ilinde görev yapmakta olan Beden Eğitimi Ö= 87;retmenlerinin iş doyum düzeyleri ile cinsiyet, mesleki kıdem, yaş, ücret ve okuldaki araç-gereç değişkenleri arasındaki doyum ilişkisinin olup olmadığını tespit etmek amacı ile yapılmıştır.

    =             A= raştırmanın evrenini 2004-2005 öğretim yılında Balıkesir ilindeki ilk ve orta öğretim kurumlarında görev yapan 106 beden eğitimi öğretmeni oluşturmaktadır. Meslekleriyle ilgili doyumu ölçebilmek için çeviri ile geçerlilik ve güvenirlilik çalışmaları Gökçor'lar tarafından yapılmış olan ve likert tipindeki 20 sorudan oluşan Minnesota İş doyumu Ölçeği (Minnesota Satisfaction Questionnaire) uygulanmıştır. Elde edilen veril= erin değerlendirilmesinde yüzde, frekans, Anova ve T-testi analizleri<= span style=3D'mso-spacerun:yes'> kullanılmıştır= .

            &= nbsp;   Çağdaş toplumlarda gerek genel eğitim sistemi, gerekse toplum hayatın= 05;n diğer kesimlerinde beden eğitimi ve spor faaliyetleri, bireylerin fiziksel, zihinsel, sosyal ve moral gelişimlerinde önemli katkılar sağlar. Beden eğitimi, eğitimin ayrılmaz = bir parçasıdır. Beden eğitimi dersleri bireyin, toplumun = ve beden eğitimi öğretmenlerinin beklentileri doğrultusunda gerçekleştirildiği takdirde beden eğitimi öğretmenlerinin verimi artmakla birlikte, iş doyumu da yükselecektir.

Balıkesir ilindeki beden eğitimi öğretmenlerinin iş doyumlarına içse= l ve dışsal faktörler olarak bakıldığında her= iki faktör genel itibari ile “Memnunum” aralığı= nda görülmüştür. Beden Eğitimi Öğretmenlerinin iş doyumunu etkileyen maaş yeterliliği, yaş ve araç-gereç yeterliliği değişkenlerinde farklılık tespit edilmiştir. Bu farklılıklar maaş yeterliliği değişkenin dışsal etmenler faktöründe ₌:4.20 ortalama ile “Evet” düzeyinde belirtilirken, “Hayır” düzeyinde ise bu oran ₌:2,93 değerinde görülmektedir. Hayır = ve kısmen (₌:3,67) cevabı verenler arasında da anlamlı fark ortaya çıkmıştır. Beden eğitimi öğretmenlerinin araç-gereç yeterliliği hakkındaki düşüncelerine bakıldığın= da ise içsel etmenler faktöründe kısmen yeterli ₌:4.26 ortalama ile hiç yeterli değil ₌:3.91 ortalama değerlerinde anlamlı fark gö= ;rülmektedir. Yaş değişkenine bakıldığında öğretmenler dışsal etmenler faktöründe 25-30 yaş grubu₌:3,89 ortalama ile “Memnunum” düzeyinde görüş belirtirlerken, 36-41 (₌:3,17) ve 42 ve üzeri (₌:3,29) yaş gruplarına göre anlamlıl&#= 305;k düzeyinde olarak daha memnun çıkmıştır.

Anahtar Kelimeler= :Beden Eğitimi Öğretmeni,iş doyumu
ABSTRACT

JOB SATISFACTION OF PHYSICAL EDUCATION TEACHERS IN BALIKESIR.

This study has been done to fin= d out whether job satisfaction levels of physical education teachers in BALIKESİR is related with variat= ions of their gender, service length, age, salary and the usage of tools and equipment or not.

The scope of this study has been formed with 106 physical education teachers serving in primary and secondary schools in Balıkesir between the years 2004 and 2005. Minnesota Satisfaction Questionnaire, that of its reliability and validity studies ha= ve been done by Gokçor has been applied to the teachers in 20 likert ty= pe questions to examine their job satisfaction. Obtained data has been evaluat= ed by percentage, frequency, Anova and T-test analysis.

In modern societies, physical education and sport activities play an important role for the development o= f an individual in physically, mentally, socially, morally, both in general education system and in the other parts of the social life. Physical educat= ion is an inevitable part of the education. If physical education courses are conducted through the expectations of the society, physical education teach= ers and the individual, both the efficiency and the satisfactions of the physic= al education teachers will rise.

When the job satisfaction of ph= ysical education teachers in Balıkesir has been examined as internal and exte= rnal factors, both factors are generally between the line of ‘I am pleased’. A difference has been determined in the variables of age, adequacy of salary, tools and equipment that are effecting the job satisfaction levels of physical education teachers. While = these differences has been defined in ‘Yes’ level with the mean of ₌:4,20 in the external factor of salary adequacy variable,= the ratio in ‘No’ = is x:2,93. There is a meaningful difference between the answers ‘No’ and ‘Partially’ (₌:3,67). When the thoughts of the have been determined on = the adequacy of tools and equipment, a meaningful difference has been identifie= d in the internal factor between the values ‘partially adequate &= #8216; with mean of with the mean of x:4,26 and ‘not adequate’ with the mean of ₌:3,91. When the age variable has been determined, teachers have indicated their thoughts as’ I am pleased’ in the 25-30 age group in the external factor with= the mean of ₌:3,89 and it has also been identified that this age group= is meaningfully more pleased than the age groups of 36-41(₌:3,17) and = 42 and over. (₌:3,29).

Key words :Physıcal Education Teacher ,Job Satisfaction

G&#= 304;RİŞ

           Çağda= ş toplumlarda gerek genel eğitim sistemi, gerekse toplum hayatın= 05;n diğer kesimlerinde beden eğitimi ve spor faaliyetleri, bireylerin fiziki, zihni, sosyal ve moral gelişimlerinde önemli katkılar sağlar (Yetim, 1998)

B= eden eğitimi, eğitimin ayrılmaz bir parçasıdır. Beden eğitimi dersleri bireyin, toplumun ve beden eğitimi öğretmenlerinin beklentileri doğrultusunda gerçekleştirildiği takdirde beden eğitimi öğretmenlerinin verimi artmakla birlikte, iş doyumu da yükselecektir.

        &= nbsp;   Kişilerin başarılı, mutlu ve üretken olabilmelerinin en önem= li gereklerinden biri olan mesleki doyum, işin bireye sağladıklarının algılanmasıy= la oluşan hoşnutluk duygusudur (Aksayan, Velioğlu 1992; Berns, 1984; Musal, Elçi, Ergin 1995). Tüm çalışanlar, çalışma koşullarının iyileştirilmesini, çalışma yaşamına ilişkin ekonomik, psikoloj= ik ve toplumsal gereksinmelerinin, özlem ve isteklerinin karşılanmasını istemektedirler. Çalışa= nlar gereksinimleri örgütlerince karşılandığı sürece doyumlu olmaktadırlar (Yavaş, 1993). Genel olarak doy= um; sosyolojik ve psikolojik boyutlar arasında yeri olan ve bireysel gereksinimler ile kurumsal beklentiler arasındaki bir uzlaşma işlevi olarak tanımlanabilir (Aksayan, Velioğlu 1992; Erefe, Bahar, Kocaman, Okumuş, 1982; Yavaş, 1993).

İş doyumu iş görenlerin işlerinden duydukları hoşnutluk veya hoşnutsuzluk olarak tanımlanabilir (Davis, 1988). İşe karşı pozitif tu= tum iş doyumuna eşdeğerdir. İşe karşı negatif tutum ise iş doyumsuzluğu olarak adlandırılabilir (Vroo= m, 1964). Buradan hareketle bireyin işyerinde yüksek iş tatmini hissetmesi, bu kişinin genelde işini sevdiği ve işine olumlu yönde değer verdiği sonucunu ortaya koymaktadır (Taner, 1993). İş tatmini, işin özellikleriyle çalışanların istekleri birbirine uyduğu zaman gerçekleşmektedir. Bu durum, eşitlik ve temelde alışveriş kuramına (exchange theory) bağlı psikolojik anlaşma yaklaşımıyla açıklanabil= ir (Davis, 1988; Yetim, 1994). Bununla birlikte iş doyumu ile ilgili yapılan çalışmalar çalışanların görevlerinin belirginliği, işe katılımları, parasal ödüller, işin doğası, kişilerin verim= li kullanılabilmesi gibi birçok faktörün iş doyumuna etki ettiği göstermektedir

(Currivan, 1999; Gilmore vd., 1999; Ting, 1997).

Bu çalışma Balıkesir ilinde görev yapmakta olan Bed= en Eğitimi öğretmenlerinin iş doyum düzeyleri ile cinsiyet, mesleki kıdem yaş, ücret ve okuldaki araç-gereç değişkenleri arasındaki doyum ilişkisinin olup olmadığını tespit etmek amacı= ;yla yapılmıştır.

MAT= ERYAL ve YÖNTEM

Araştırmanın evrenini 2004–= ;2005 öğretim yılında Balıkesir ilindeki ilk ve orta öğretim kurumlarında görev yapan beden eğitimi öğretmenleridir. Random yöntemi ile seçilen 106 Beden Eğitimi Öğretmeni araştırmamızın örneklemini oluşturmuştur. Beden Eğitimi Öğretmenlerinin meslekleriyle ilgili iş doyumunu ölçebilmek için çeviri ile geçerlilik ve güvenirlilik çalışmaları Gökçoralar (2001) tarafından yapılmış olan ve likert tipindeki 20 sorudan oluşan Minnesota Satisfaction Questionnaire uygulanmı#= 1;tır.

Bu anket 20 sorudan oluşmaktadır. Ver= ilerin sağlıklı yorumlanabilmesi için, beşli öl&cc= edil;ek dereceleri, 0,80 (5-1=3D4; 4/5=3D0,80) oranında eşit aralıkl= ara bölünmüştür. Böylece davranışlara ilişkin etki düzeyi aralıkları aşağıda belirtilmiştir (Özmaden 2004; Gökdaş1996)

HİÇ MEMNUN DEĞLİM(HMD)        &= nbsp;         1 PUAN (1,00–1,79)

MEMNUN DEĞİLİM (MD)        &= nbsp;           &nbs= p;      2 PUAN (1,80–2,59)

KARARSIZIM (K)&= nbsp;           &nbs= p;            &= nbsp;           &nbs= p;   3 PUAN (2,60–3,39)

MEMNUN(M) =             &nb= sp;            =             &nb= sp;        4 PUAN (3,40–4,19)

ÇOK MEMMUN (ÇM)    &= nbsp;           &nbs= p;            &= nbsp;   5 PUAN (4,20–5,00) olarak hesaplanmıştır.

BULGULAR

Tablo 1: Beden Eğitimi İ#= 1; Tatmin Düzeyi İçsel ve Dışsal Ölçek Boyutları

Faktörler

Faktör yükleri

Öz değer

Açıklanan varyans

Cronbach alpha

X

SS

Faktör 1: İçsel etmenler

6.108

35.928

0,8795

4.04

0,5723

Öğrencileri yönlendirmek için fırsat verdiğinden (10)

0,858

Yaptığım iş karşılığında duyduğum başar= 05; hissinden (20)

0,764

Başkaları için bir şeyler yapabildiğimi hissetmem bakımı= ndan (9)

0,696

Kendi yeteneklerimi kullanarak bir şeyler yapabilme (11)=

0,665

Ara sıra değişik şeyler yapabilme şansının olmasından (3)

0,633

İşimle ilgili alınan kararların uygulamaya konması bakımından (12)

0,597

Vicdani bir sorumluluk taşıma şansını bana vermesinden (= 7)

0,592

Toplumda “saygın bir kişi” olma şansını bana vermesi bakımından (4)

0,588

Beni her zaman meşgul etmesi bakımından (1)

0,587

Bağımsız çalışma imkânı olması açısından (2)

0,537

Bana garantili bir gelecek sağlaması yönünden (8)

0,530

Çalışma saatleri bakımından (17)

0,519

Faktör 2: Dışsal etmenler

2.209

12.996

0,8020

3.47

,8359

Yöneticinin emrindeki kişileri iyi yönetmesi bakımından (5)

0,837

Yaptığım iş sonrası taktir edilmem açısından (19)<= /o:p>

0,800

Çalışma arkadaşlarının birbiri ile anlaşmaları açısından (18)

0,676

Yöneticimin karar verme yeteneği bakımından (6)

0,647

Mesleğimi yaparken kendi yöntemlerimi kullanabilme serbestliği bakımından (16)

0,642

Açıklanan Toplam Varyans     (48.924)

**Varimax Rotasyonlu Temel Bileşenler Faktör Analizi Kaiser-Meyer-Olkin Örneklem Yeterliliği=3D .752/ Bartlett's Test of Sphericity: p<.000/ (Chi-S= quare 879.606, df=3D136).

Tablo 1’e bakıldığınd= a 20 maddelik Minnosota İş tatmini anketi ile toplanan veriler temel bileşenler yöntemi ve varimax dönüştürmesine göre faktör analizine tabi tutulmuş çapraz yükle= nen maddeler analizlerden çıkarıldıktan sonra17 madde ile yapılan faktör analiziyle 2 boyut elde edilmiştir. Bunlar HerzbergR= 17;in İkili Etmen Kuramında belirttiği gibi a-içsel etmenler, b-dış= ;sal (hijyen) etmenlerdir. =

Bu iki faktör boyutu toplam varyansın yaklaşık % 49’ini açıklamıştır. Kaiser-Meyer-Olkin örneklem yeterliliği, 0.752 (p<0.00) verinin faktör analizine uygun olduğunu göstermektedir. İş= doyumu boyutlarından İçsel Etmenler açıklanan varyansın dörtte üçünü açıklamıştır. Bu sonuç İçsel Etmenlerin örneklemin iş tatmininde Dışşal Etmenle= re oranla daha önemli bir role sahip olduğunu göstermektedir. Faktörlerin güvenirlik katsayıları Cronbach’s alp= ha ile hesaplanmıştır. Bu katsayılar 0.8795 ve 0.8020 olup faktör boyutlarının iç tutarlılıklarını sağladıklarını göstermektedir. Boyutlardaki herhan= gi bir madde çıkarıldığında faktör güvenirlik katsayısını yükselten bir madde olmadığından, her iki boyuttaki madde ortalaması (değeri) ayrı ayrı toplanıp, madde sayısına bölünerek içsel ve dışşal etmenleri temsil edecek birer yapı (ortalama skor) oluşturulmuştur ve bundan = sonraki analizlerde kullanılmıştır.

=

Tablo 2’ye bakıldığında içsel etmenlerde ki genel ortalama az farkla baylarda daha yüksek görülmektedir (₌: 4.07). Dışsal etmenlerde kendi aralarındaki ortalam= ada az farkla bayların ortalaması daha yüksek tespit edilmiş= ;tir (₌:3.48). Ancak bu ortalamalar arasındaki fark anlamlı bulunmamıştır (p>.05).

Tablo3: Beden Eğitimi Öğretmenle= rinin İş Tatmin Düzeyini Etkileyen

Faktörlerin Yaş Düze= yine Göre Dağılımı

Faktörler

Yaş grupları

n

Sd

İçsel etmenler

25-30

23

4,28

,3826

31-35

23

3.99

,4442

36-41

26

4.01

,8141

42 ve üzeri

34

3.91

,5013

Toplam

106

4,03

,5723

Dışsal etmenler

25-30

23

3,89

,5842

31-35

23

3,63

,6286

36-41

26

3,17

1,2111

42 ve üzeri

34

3,29

,6135

Toplam

106

3,46

,8359

*Hiç Memnun Değilim (1.00–1.= 80), Memnun Değilim (1.81–2.60),

Kararsızım = (2.61–3.40),Memnunum (3.41–4.20),

Çok Memnunum (4.21–5.00)

Tablo 3’e bakıldığında içsel etmenler de 25–30 ya= 51; grubunda en yüksek ortalama “Çok Memnunum” düzeyinde tespit edilmiştir (₌:4.28). Bunu sırası ile “36–41 yaş” (₌:4.01), “31–35 yaş” grubu (₌:3.99), “42 ve üzeri yaş” grubu (= :3.91) “Memnunum” düzeyinde takip etmektedir. Dışsal etmenlere bakıldığında, ilk sırayı “Memnunum” düzeyinde “25–30 yaş” grubu (₌:3.89) almaktadır. Bu yaş grubunu “Memnun= um” düzeyinde “31–35 yaş” ve “42 ve üzeri yaş” grubu takip etmektedir (₌:3.63, 3.29). 36–41 yaş grubu ise “Kararsızım” düzeyinde görüş bildirmiştir (₌:3.17).

Tablo4: Beden Eğ= ;itimi Öğretmenlerinin İş Tatmin Düzeyine İlişk= in Görüşlerinin Yaş Değişkenine Göre Anova = ve Benforreni Sonuçları

Faktörler

Varyansın kaynağı

KT

Sd

KO

F

Sig.(p)

Post hoc

İçsel etmenler

Gruplar arası

1,970

3

0,657

2,066

0,109

-

Grup içi

32,421

102

0,318

Toplam

34,391

105

Dışşal etmenler=

Gruplar arası<= /span>

8,077

3

2,692

4,206

0,008

1-3,1-4

Grup içi

65,287

102

0,640

Toplam

73,363

105

(1): 25-30 yaş, (2):31-35 yaş,= (3): 36-41 yaş, (4): 42 ve üzeri yaş

Tablo 4’de ki tek yönlü varyans analizi (Anova) sonuçlarına göre, içsel etmenlerinde yaş grupları arasında anlamlı bir farka rastlanmazken, Dışsal etmenlerde (F=3D4.206; p=3D,008) anlamlı bir fark oluşmuştur. Hangi yaş grupları arasında anlaml= 5; fark olduğunu bulmak için post-hoc (benforroni) testi ile 25-30 yaş grubunun (₌:3.87), 36-41 yaş (₌:3.17; p=3D0,13) ile 42 yaş ve üzeri grubuna göre (₌:3.29; p=3D,038) dışsal etmenlerden daha memnun olduğu bulunmuştur.

      =             &nb= sp;

Tablo5: Beden Eğitimi Öğretmenlerinin Mesleki Kıdeme Göre İçsel ve Dışsal İş Tatmin Ortalama Değerleri.

Faktörler

Mesleki kıdem<= /span>

N

Sd

t-değeri

p-değeri

İçsel etmenler

1-9 yıl arası <= /o:p>

43

4.01

0,592
-0,283
0,778

10 yıl ve üzeri

63

4.05

0,562

Dışsal etmenler

1-9 yıl arası <= /o:p>

43

3.57

0,7311
1,041
0,300

10 yıl ve üzeri

63

3.41

0,899

*Hiç Memnun Değilim (1.00–1.80), Me= mnun Değilim (1.81–2.60), Kararsızım (2.61–3.40), Memnunum (3.41–4.20),

Çok Memnunum (4.21–5.00)

        &= nbsp;   Tablo 5’e bakıldığında içsel etmenler ortalamaların da ilk sırayı “Memnunum” düzeyinde 10 yıl ve üzeri mesleki kıdemi olan beden eğitimi öğretmenleri alırken (₌:4.05), 9 yıl ve altında çalışanlar aynı memnuniyet düzeyinde görülmektedir (₌:4.01). Dışsal etmenler ortalamalarına bakıldığında ilk sırayı yine “Memnunum” düzeyinde 9 yıl ve altında mesleki kıdemi olan beden eğitimi öğretmenlerinin aldı= 7;ı tespit edilmiştir (₌:3.57). 10 yıl ve üzerinde çalışanlar ise “Kararsızım” düzeyinde görülmektedir (₌:3.41). Tabloda verilen p-değerlerinde (p>.05) görüldüğü gibi içsel ve dışsal etmenlere göre gruplar arasında anlamlı fark yoktur.

Tablo6: Beden Eğitimi Öğretmenlerinin İş Ta= tmin Düzeyini Etkileyen Faktörlerden Aylık Gelire Göre Dağılımı.

=

  &nb= sp;

Tablo 6 ya bakıldığında içsel etmenler ortalamaların da ilk sırayı “Memnunum” düzeyinde 750 YTL ve altında aylık geliri = olan beden eğitimi öğretmenleri alırken (₌:4.13), bunu aynı memnuniyet düzeyinde 751 YTL = ve üzerinde (₌:3.98) aylık geliri olan beden eğitimi öğretmenleri takip etmektedir. Dışsal etmenler ortalamaların da yine ilk sırayı “Memnunum” düzeyinde 750 YTL ve altında aylık geliri olan beden eğitimi öğretmenleri alırken (₌:3.66), diğer aylık gelir düzeylerinde ise ortalamalar “Kararsızım” olarak belirtilmiştir (= ₌:3.36). 750 YTL ve altında ile 751 YTL ve üzeri aylık geliri olan Beden Eğitimi Öğretmenleri arası= nda içsel ve dışsal etmenlere göre anlamlı bir fark yoktur (p>.05).

Tablo7: Beden Eğitimi Öğretmenlerinin İş Tatmin Düzeyini Et= kileyen Faktörlerin Maaş Yeterliliğine Göre Dağılımı.

=

*Hiç Memnun Değilim (1.00–1.= 80), Memnun Değilim (1.81–2.60),

Kararsızım = (2.61–3.40), Memnunum (3.41–4.20),

Çok Memnunum (4.21–5.00)

Tablo 7’ye bakıldığında içsel etmenler ortalamaların da ilk sırayı “Çok Memnunum” düzeyinde ̶= 0;Evet” cevabı veren beden eğitimi öğretmeni grubu alırken= (₌=3D4.46), “Kısmen” cevabı verenlerde aynı ölçek değeri içinde görülmekted= ir (₌=3D4.27). “Hayır” cevabı veren beden eğitimi öğretmenlerinin ortalaması ise “Memnunum&= #8221; düzeyindedir (₌=3D4.06). Dışsal etmenler ortalamalarına bakıldığında “Memnunum” düzeyinde ilk sırayı yine “Evet” cevabı veren beden eğiti= mi öğretmeni grubu alırken (₌=3D4.20), “Kısmen” cevabı verenlerde aynı ölçek değeri içinde görülmekted= ir (₌=3D3.67). “Hayır” cevabı veren beden eğitimi öğretmenlerinin ortalaması ise “Kararsızım” düzeyindedir (₌=3D2.93).

Tablo8: Beden Eğitimi Öğretmenlerinin İş Tatmin Düzeyine &#= 304;lişkin Görüşlerinin Maaş Yeterliliği Değişkenine Göre Anova Sonuçları.

=

Tablo 8’d= eki tek yönlü varyans analizi (Anova) sonuçlarına gö= re, katılımcıların maaş durumlarının yeterliliğine göre iş doyumuna ilişkin görüşlerinde, Dışsal etmenlerde (p=3D.000) farklılık görülmektedir. Farklılıkların hangi gruplar arasında olduğunu öğrenmek için yapılan post-hoc testine göre, memnuniyet düzeyinde “Evet”, “Hayır” ve “Kısmen” cevapları arasında fark bulunmaktad= 5;r. Bu farklar “Evet” ile “Hayır”, “Hayır” ile “Kısmen” arasında gö= ;rülmektedir. Dışsal etmenlerde memnuni= yet düzeyinde maaşlarının yeterliliğine “Evet= 221; cevabını veren beden eğitimi öğretmeni grubunun (<= sub>= =3D4.20), “Hayır” cevabı veren (= =3D2,93) gruba göre daha memnun oldukları görülürken (p=3D,000), “Kısmen” (₌=3D3.67) cevabı veren grubunda “HayırR= 21; cevabı veren (₌=3D2,93) gruptan daha memnun oldukları tespit edilmiştir (p=3D,001).

Tablo9: Beden Eğitimi Öğretmenlerinin İş Tatmin Düzey= ini Etkileyen Faktörlerin Araç Gereç Yeterliliğine Göre Dağılımı.

=

Tablo 9’a bakıldığında içsel etmenler ortalamaların da ilk sırayı “Çok Memnunum” düzeyinde “Kısmen Yeterli” cevabı veren beden eğitimi öğretmeni grubu alırken (₌=3D4.26), “Yeterli” (₌=3D4.15) ve “Yeterli Değil” (₌=3D3.91) cevabı verenler “Memnunum” düzeyinde görülmektedir. Dışsal etmenler ortalamalarına bakıldığında “Memnunum” düzeyinde ilk sırayı “Yeterli” cevabı veren beden eğitimi öğretmeni grubu alırken (₌=3D3.41), “Kısmen Yeterli” (₌=3D3.21) ve “Yeterli Değil” (₌=3D2.93) cevabı veren gruplar “Kararsızım” düzeyinde kendilerini ifade etmiştir.

Tablo10: Beden Eğitimi Öğretmenlerinin İş Tatmin Düzeyine İlişkin Görüşlerinin Ara&cced= il; Gereç Yeterliliği Değişkenine Göre Anova Sonuçları

=

Tablo 10’da görülen tek yönlü varyans analizi (Anova) sonuçlarına göre, katılımcıların araç-gereç yeterliliğ= ine göre iş doyumuna ilişkin görüşlerinde, i&cced= il;sel (p=3D.021) etmenlerde gruplar arasında fark görülürken, dışsal etmenlerde (p=3D.090) gruplar arasında fark bulunamamıştır. Post-hoc analizlerine göre hangi gruplar arasında fark olduğuna bakıldığında “Kısmen Yeterli” (₌=3D4,26) cevabı verenlerin memnuniyet durumu “Yeterli Değil” (₌=3D3,91) cevabı verenlere göre daha yüksek= tir (p=3D.017).

TARTIŞMA ve SONUÇ

Beden Eğitimi öğretmenlerinin iş doyum düzeyi ile cinsiyet, mesleki kıdem, yaş, ücret ve araç-gereç değişkenleri arasındaki ilişkiye bakıldığında, iş doyumu ile cinsiyet, aylık g= elir ve mesleki kıdem değişkenleri arasında farklıl= 5;k görülmezken, yaş grupları, maaş memnuniyeti ve araç-gereç yeterliliği arasında farklılık= lar tespit edilmiştir.

20 maddelik Minnesota iş tatmin anketi faktör analizine tabi tutulmuş ve çapraz yükle= nen maddeler analizden çıkarıldıktan sonra kalan 17 madde= ye yapılan faktör analizi içsel ve dışsal etmenler olarak ele alınmıştır.

İçsel etmenler; “Öğrencileri yönlendirmek için fırsat verdiğinden”, “Yaptığım iş karşılığında duyduğum başarı hissinden”, “Kendi yeteneklerimi kullanarak bir şeyler yapabilme”, “İşimle ilgili alınan kararların uygulamaya konması bakımından”, “Başkalar&#= 305; için bir şeyler yapabildiğimi hissetmem bakımından”, “Ara sıra değişik şe= yler yapabilme şansının olmasından”, “Toplumda “saygın bir kişi” olma şansını bana vermesi bakımından”, “Beni her zaman meşgul etme= si bakımından” “Bağımsız çalışma imkânı olması açısından”, “Bana garantili bir gelecek sağlaması yönünden”, “Vicdani bir sorumluluk taşıma şansını bana vermesinden” ve “Çalışma saatleri bakımından” olarak belirlenmiştir.

Dışsal etmenler; “Yönetici= min karar verme yeteneği bakımından”, “Yaptığım iş sonrası taktir edilmem açısından”, “Yöneticinin emrindeki kişileri iyi yönetmesi bakımından”, “Çalışma arkadaşlarının birbiri ile anlaşmaları açısından” ve “Mesleğimi yaparken kendi yöntemlerimi kullanabilme serbestliği bakımından” faktörleridir (Tablo1). İkizler, Kepoğlu ve Koldaş = (2000) Sakarya bölgesinde çalışan 80 spor yöneticisine “Minnessota İş Tatmini” anketinin 20 maddelik kı= sa şeklini (uzun şekli 100 madde) uyguladıkları çalışmada genel olarak spor yöneticilerinin meslekler= ini sevdiklerini, bu işi yapmaktan dolayı hoşnut oldukları görülmüştür. Bu çalışma, yapı= ;lan araştırmamızla paralellik göstermektedir.

Beden eğitimi öğretmenlerinin iş tatmin düzeyleri içsel etmenl= er boyutunda ₌:4.04 toplam ortalama ile içsel etmenlerde “Memnunum”, olarak ifade edilmektedir. Dış etmenlerde yine toplam ortalama ₌:3,47 ile “Memnunum” olarak belirlenmektedir.=

Yaş gruplarına bakıldığında içsel etmenler de 2= 5–30 yaş grubunda en yüksek ortalama “Çok Memnunum” düzeyinde tespit edilmiştir (₌:4.28). Bunu sırası ile “36–41 yaş” (₌:4.01), “31–35 yaş” (₌:3.99), “42 ve üzeri yaş” grubu (= :3.91) “Memnunum” düzeyinde takip etmektedir. Dışsal etmenlere bakıldığında, ilk sırayı “Memnunum” düzeyinde “25–30 yaş” grubu (₌:3.89) almaktadır. Bu yaş grubunu “Memnunum” düzeyinde “31–35 yaş” “42 ve üzeri yaş” grubu takip etmektedir (₌:3.63, 3.29). 36–41 yaş grubu ise “Kararsızım” (₌:3.17) düzeyinde görüş bildirmiş= tir. 25–30 yaş grubu öğretmenler 36–41 yaş ile 4= 2 yaş ve üzeri öğretmen grubundan dışsal etmenlere g&oum= l;re iş tatmininde daha fazla memnun oldukları ifade edilmektedir. (Ta= blo 3,4). Arabacı, Şahin ve İkizler’in 2003 yılında Bursa’da gör= ev yapan 102 beden eğitimi öğretmenine yaptıkları i&#= 351; doyumu çalışma sonuçları çalışmamızla paralellik arz ederken, Can (2003) ve Suyunç’ü= ;n (1998) yapmış olduğu çalışmalar destekler niteliktedir.

Tablo 5’e bakıldığında beden eğitimi öğretmenleri mesleki kıdem olarak her iki etmende “Memnunum” düzey= inde sonuç alınmıştır. Buna göre mesleki kı= demi ne olursa olsun iş tatmininde beden eğitimi öğretmenleri memnun olduklarını ifade etmektedirler.

Beden eğit= imi öğretmenlerinin iş tatmin düzeyinin aylık gelir arasındaki ilişkisine bakıldığında, iç= sel etmenler ortalamaların da 750 YTL ve altında ile 751 YTL ve üzerinde aylık gelire sahip öğretmenler “Memnunum” düzeyinde (₌:4.13, 3.98) görüş bildirilmiştir. D&= #305;ş etmenlerde 750 YTL ve altında aylık geliri olan beden eğitimi öğretmenleri yine “memnunum” ortalamaları ile görülürlerken, 751 YTL ve üzerinde aylık gelire sa= hip öğretmenler gelirlerinin yeterliliği konusunda kararsız kalmışlardır (₌:3.36). Maaş yeterliliğine bakıldığında ise dış etmenlerde maaşlar&= #305;nın kısmen yeterli olduğunu söyleyen beden eğitimi öğretmenlerinin ortalamaları ₌:3.15 olarak tespit edilmiştir. Bu ortalama 2.61-3.40 ölçek aralığına tekamül eden “Kararsızım” düzeyindedir. Ücret politikası Türkiye’nin ekonomik koşulları ile çok yakından bağlantılı bir konudur. Bu sorunun toplumun çok geniş kesimleri tarafından paylaşılması sadece beden eğitimi öğretmenler= ine yönelik kısıtlı bir iyileştirmenin mümkün olmadığının bilinmesi gerekir (Tablo6,7,8). Balıkesir’de görev yapan beden eğitimi öğretmenlerinin mesleklerini sevdiklerini ve bu mesleği yapmaktan zevk aldıkları söylenebilir. Öztürk’ün yapmış olduğu (2002) çalışma da maaş yeterliliği konusunda benzer sonuçlara rastlanmıştır.

<= /span>Beden eğitimi öğretmenlerinin araç-gereç yeterliliğine göre iş doyumuna ilişkin görüşlerinde iç etmenlere göre memnunluk derecesi yüksek olarak belirlenirken, dış etmenler= de “Kısmen Yeterli” (₌=3D3.21) ve “Yeterli Değil” (₌=3D2.93) cevabı veren gruplar “Kararsız&#= 305;m” düzeyinde kendilerini ifade etmiştir. Dış etmenler de g= enel itibari ile beden eğitimi öğretmenleri araç gere&cced= il; yeterliliğinde kararsız kalarak memnun olmadıkların= 5; belirtmişlerdir. Beden eğitimi öğretmenleri için= en önemli şartlardan birisi de araç gereçdir. Can ve Koçak’ın (2003) yapmış oldukları çalışmada araç gerçin kısmen yeterli ve yetersiz şıkları birlikte ele alındığında %65.8 gibi bir yüzdeye sahip olmaktadır. Buda çalışmamızla aynı paralellikte görülmektedir. (Tablo 9,10)

            Sonuç olarak, genel itibari ile Balıkesir ilinde bulunan beden eğitimi öğretmenleri çalışma koşullarından memnuniyetlerini ifade ederken, içsel faktörlerde, “bağımsız çalışma imkânı olması açısından”, “bana garantili bir gelecek sağlaması yönünden” ve “çalışma saatleri bakımından” diğer değişkenlere göre memnuniyetlerinde az da olsa eksiklikler görülmüştür. Dışsal etmenler= de ise “çalışma arkadaşlarının birbiri ile anlaşmaları açısından”, “yöneticimin karar verme yeteneği bakımından” ve “mesleğimi yaparken kendi yöntemlerimi kullanabilme serbestliği bakımından<= /i>” diğer değişkenlere göre azda olsa düşük memnuniyettedir. Ücret ve çalışma koşulları (araç, gereç, malzeme) eksiklikleri durumlarında sıkıntılar yaşayan Balıkesir ili beden eğitimi öğretmenleri cinsiyet, kıdem ve yaş itibari ile iş doyumlarının içsel ve dışsal değişkenlerine göre memnun olduklarını ifade etmektedirler.

        &= nbsp;   Ülke genelinde de genel sorun olarak göze çarpan araç-gereç ve malzeme eksiklikleri üzerine beden eğitimi öğretmenlerini destekleyici faaliyetlerde bulunmakla ilgili bakanlıkların üzerine eğilmesi gerektiği ha= ssas konuların başında gelmektedir. Geleceğimiz olarak düşünülen gençliğin ortaöğretim ve lise dönemlerinde spora özendirilmesi sağlanmalı ve bu alanda çalışmalar yapılması temel ihtiyaç= lar içerisinde görülen bir sorun olarak karşımı= za çıkmaktadır. Çağdaş toplumlarda gerek gen= el eğitim sistemi, gerekse toplum hayatının diğer kesimler= inde beden eğitimi ve spor faaliyetleri, bireylerin fiziksel, zihinsel, sos= yal ve moral gelişimlerinde önemli katkılar sağlar.

&n= bsp;         Beden eğitimi, eğitimin ayrılmaz bir parçasıdır. Beden eğitimi dersleri bireyin, toplumun ve beden eğitimi öğretmenlerinin beklentil= eri doğrultusunda gerçekleştirildiği takdirde beden eğitimi öğretmenlerinin verimi artmakla birlikte, iş do= yumu da yükselecektir.

KAY= NAKÇA

<= span style=3D'mso-list:Ignore'>1.&n= bsp;      Aksayan S, Velioğlu P: Sağlık Ocağ= 5; ve Hastanelerde Çalışan Hemşirelerin Örgütsel İş Doyum Etkenleri, Cumhuriyet Üniversitesi, , III. Ulusal Hemşirelik Kong= resi Kitabı, s: 635-646, Sivas., 24-26 Haziran 1992.

= <= span style=3D'mso-list:Ignore'>2.&n= bsp;      Arabacı R., Şahin S., İkizler H. C., “Bursa İlinde Görevli Beden Eğitimi Öğretmenlerinin İş Doyumu”, III. Ulusal Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği, Olimpik Eğitim ve Sp= or Kültürü Sempozyumu,s:223-232, 23-24 Mayıs 2003 Bursa.

<= span style=3D'mso-list:Ignore'>3.&n= bsp;      Berns S., Job Satisfaction And Conflict Management, Third Edition, To= ronto: The Mosby Company, 1984,

= <= span style=3D'mso-list:Ignore'>4.&n= bsp;      Can S., Koçak E.,= “Erzurum İlinde Görev Yapmakta Olan Beden Eğitimi Öğretmenlerinin İş Doyum Düzeylerinin Belirlenmesi”,Beden Eğitimi= ve Spor Bilimleri Dergisi Cilt:5 Sayı:2, s:25-27, Erzurum 2003.

<= span style=3D'mso-list:Ignore'>5.&n= bsp;      Currivan, C. Douglas B., The Causal Order Of Job Satisfaction And Organizational Commitment İn Models Of Employee Turno= ver. Human Resource Management Review, 9(4), s:495-524, 1999.<= /p>
<= span style=3D'mso-list:Ignore'>6.&n= bsp;      Davis K., (Çev: Tosun K.) İşletmede İnsan Davranışı (Örgütsel Davranış), İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi Yayın= No: 199, İstanbul 1988.

<= span style=3D'mso-list:Ignore'>7.&n= bsp;      Erefe İ, Bahar Z, Kocaman = G, Okumuş H.= , Bir Üniversite Hastanesinde Çalışan Hemşirelerin İş Doyumu Üzerine Bir Araştırma, Türk Hemşireler Dergisi (Özel Sayı), s:26-32, 1982.
<= span style=3D'mso-list:Ignore'>8.&n= bsp;      Gilmore S. A. Vd., Job Satisfaction And Service Quality Perceptions: University Food Service Employees.Http://Www.Nacufs.Org/ Services/ Public= ations/ Journal_1999/ Gilmore.Asp.

= <= span style=3D'mso-list:Ignore'>9.&n= bsp;      Gökdaş İ<= /b>. Bilgisayar Eğitimi Öğretim Teknolojisi, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisan Tezi, Ankara 1996.=

<= span style=3D'mso-list:Ignore'>10.&= nbsp;   İkizler H.C., Kepoğlu= A., Koldaş S., “Spor Yöneticilerinin İş Doyumu- Sakarya Uygulaması”, 3. Uluslar Arası Spor Bilimleri Kongresi, İstanbul 11-13 Mayıs 2000

<= span style=3D'mso-list:Ignore'>11.&= nbsp;   Musal B, Elçi, Ç. Ö.,= Ergin S., Uzman Heki= mlerde Mesleki Doyum, Toplum ve Hekim, Cilt:10, Sayı:68, s:2-7. 1995.

= <= span style=3D'mso-list:Ignore'>12.&= nbsp;   Özmaden M., Seyircilere Göre Futbol= da Saldırganlığı Teşvik Eden Faktörler Üzer= ine Bir Araştırma, Gazi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Doktora Tezi, Ankara 2004

= <= span style=3D'mso-list:Ignore'>13.&= nbsp;   Öztürk G., “Beden Eğitimi Öğretmenlerinde İş Doyumu”, Marmara Üniversi= tesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul 2002

= <= span style=3D'mso-list:Ignore'>14.&= nbsp;   Suyunç H., İlk ve Orta Dereceli Okullarda Görevli Beden Eğitimi Branş Öğretmenleri= nin İş Tatmin Düzeyleri, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü,Yüksek Lisans Te= zi, Çanakkale 1998.

<= span style=3D'mso-list:Ignore'>15.&= nbsp;   Taner B., Büyük Otellerde Yönetim Biçimlerinin Personel Üzerindeki Etkileri ve Yöneticilerin Personele Yaklaşımlarında Bir Sistem Önerisi, Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, Adana 1993

<= span style=3D'mso-list:Ignore'>16.&= nbsp;   Ting Y., Determinants Of Job Satisfac= tion Of Federal Government Employees. Public Personnel Management, 26(3), 313–334. 1997
<= span style=3D'mso-list:Ignore'>17.&= nbsp;   Vroom H., The Determination Of Job Satisfaction Workand Motivation, Jo= hn Wiley & Sons, Inc., New York 1964.

<= span style=3D'mso-list:Ignore'>18.&= nbsp;   Yavaş Ö: Bir Üniversite Hastanesi= nde Çalışan Hemşirelerin İş Doyumu ve Örgütsel Gereksinimlerine İlişkin Bir İnceleme. Ege Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Yüks= ek Lisans Tezi, İzmir 1993.

19.Yetim A.A., “Öğretmenlik Mesleği ve Beden Eğitimi Öğretmenlerinin Sosyal Görevleri”, Atatürk Üniversitesi, I. Spor Kongresi Bildirileri, Erzurum 1998

Faktörler	Faktör yükleri	Öz değer	Açıklanan varyans	Cronbach alpha	X	SS
Faktör 1: İçsel etmenler		6.108	35.928	0,8795	4.04	0,5723
Öğrencileri yönlendirmek için fırsat verdiğinden (10)	0,858
Yaptığım iş karşılığında duyduğum başar= 05; hissinden (20)	0,764
Başkaları için bir şeyler yapabildiğimi hissetmem bakımı= ndan (9)	0,696
Kendi yeteneklerimi kullanarak bir şeyler yapabilme (11)=	0,665
Ara sıra değişik şeyler yapabilme şansının olmasından (3)	0,633
İşimle ilgili alınan kararların uygulamaya konması bakımından (12)	0,597
Vicdani bir sorumluluk taşıma şansını bana vermesinden (= 7)	0,592
Toplumda “saygın bir kişi” olma şansını bana vermesi bakımından (4)	0,588
Beni her zaman meşgul etmesi bakımından (1)	0,587
Bağımsız çalışma imkânı olması açısından (2)	0,537
Bana garantili bir gelecek sağlaması yönünden (8)	0,530
Çalışma saatleri bakımından (17)	0,519
Faktör 2: Dışsal etmenler		2.209	12.996	0,8020	3.47	,8359
Yöneticinin emrindeki kişileri iyi yönetmesi bakımından (5)	0,837
Yaptığım iş sonrası taktir edilmem açısından (19)<= /o:p>	0,800
Çalışma arkadaşlarının birbiri ile anlaşmaları açısından (18)	0,676
Yöneticimin karar verme yeteneği bakımından (6)	0,647
Mesleğimi yaparken kendi yöntemlerimi kullanabilme serbestliği bakımından (16)	0,642

Faktörler	Yaş grupları	n		Sd
İçsel etmenler	25-30	23	4,28	,3826
31-35	23	3.99	,4442
36-41	26	4.01	,8141
42 ve üzeri	34	3.91	,5013
Toplam	106	4,03	,5723
Dışsal etmenler	25-30	23	3,89	,5842
31-35	23	3,63	,6286
36-41	26	3,17	1,2111
42 ve üzeri	34	3,29	,6135
Toplam	106	3,46	,8359

Faktörler	Varyansın kaynağı	KT	Sd	KO	F	Sig.(p)	Post hoc
İçsel etmenler	Gruplar arası	1,970	3	0,657	2,066	0,109	-
Grup içi	32,421	102	0,318
Toplam	34,391	105
Dışşal etmenler=	Gruplar arası<= /span>	8,077	3	2,692	4,206	0,008	1-3,1-4
Grup içi	65,287	102	0,640
Toplam	73,363	105

Faktörler	Mesleki kıdem<= /span>	N		Sd	t-değeri	p-değeri
İçsel etmenler	1-9 yıl arası <= /o:p>	43	4.01	0,592	-0,283	0,778
10 yıl ve üzeri	63	4.05	0,562
Dışsal etmenler	1-9 yıl arası <= /o:p>	43	3.57	0,7311	1,041	0,300
10 yıl ve üzeri	63	3.41	0,899