DOĞAYA BAĞLILIK ÖLÇEĞİNİN TÜRKÇE UYARLAMASI: GEÇERLİK VE GÜVENİRLİK ÇALIŞMASI

Fatih BEKTAŞ, Burak KURAL, Fatih ORÇAN

Özet


Doğaya bağlılık bireyin doğayla bağlantısı veya doğaya karşı yaşadığı duygusal bağdır.Bu doğrultuda çalışmanın temel amacı, Mayer ve Frantz (2004) tarafından geliştirilmiş olan doğaya bağlılık ölçeğinin Türkiye koşullarında geçerlik ve güvenirlik çalışmasını yapmaktır. Ölçek bireylerin doğaya duygusal, tecrübeye dayalı bağlılığını ölçmek için geliştirilmiştir. Ölçeğin Türkçeye çevirisi Türk Dili’nin özellikleri, ülke kültürü, sosyal yapısı ve çevresel özellikleri de göz önünde bulundurularak dil uzmanları tarafından yapılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2014-2015 yıllarında Trabzon ve Rize bölgelerinde doğada aktivite yapan katılımcılar oluşturmaktadır. Ölçeğin yapı geçerliliğini sağlamak için açıklayıcı (AFA) ve doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanılmıştır. Her bir faktör analizi için birbirinden tamamen bağımsız iki farklı veri seti oluşturulmuştur. Birinci veri seti, 89’i kadın (% 27,2) ve 238’i erkek (% 72,8) toplamada 327; ikinci veri seti, 87’i kadın (%24,7) ve 264’i erkek (%75,3) toplamada 351 örneklemden oluşmaktadır. Açıklayıcı faktör analizi sonuçları, ölçeğin 2 boyutta 8 maddeli yapıyı ortaya çıkarmıştır. Doğrulayıcı faktör analizi sonucunda iki boyutlu bu yapının iyi uyum verdiği tespit edilmiştir (RMSEA = .05; CFI = .98; X2/sd = 1.79). Bu alt boyutlar; “Doğa ile Bütünleşme” ve “Doğanın Parçası” olarak adlandırılmıştır. Ölçeğin bütünü için hesaplanan iç tutarlık güvenirlik katsayısı .85’dir. Sonuçlar, doğaya bağlılık ölçeğinin Türkçe versiyonunun güvenilir ve geçerli bir ölçek olduğunu ve iki faktör kapsamında iyi düzeyde açıklandığını göstermektedir.
Anahtar Kelimeler: Doğaya Bağlılık, Güvenirlik, Geçerlik, Ölçek Uyarlama

Tam Metin:

PDF PDF (English)

Referanslar


Akbulut, Y. (2011). Sosyal bilimlerde SPSS Uygulamaları. İstanbul: İdeal Kültür Yayıncılık. [In Turkish]

Baglin, J. (2014). Improving your exploratory factor analysis for ordinal data: a demonstration using Factor. Practical Assessment, Research & Evaluation, 19(5), 2.

Büyüköztürk, Ş. Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö.E., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2014). Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Pegem Yayınları. [İn Turkish]

Büyüköztürk, Ş. (2009). Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı, 10. Baskı, Ankara: Pagem Yayıncılık. [In Turkish

Bryman, A., & Cramer, D. (1997). Quantitative Data Analysis with SPSS for Windows: A Guide for Social Scientists. 218- 235, New York: Routledge.

Clayton, S., & Opotow, S. (2003). Identity and the natural environment: The psychological significance of nature. Cambridge: MIT Press.

Cialdini, R. B., Reno, R. R., & Kallgren, C. A. (1990). A focus theory of normative conduct: Recycling the concept of norms to reduce littering in public places. Journal of Personality and Social Psychology, 58, 1015–1026.

Çakır, B., Karaarslan, G., Şahin, E., & Ertepınar, H. (2015). Adaptation of Nature Relatedness Scale To Turkish. Elementary Education Online, 14(4), 1370-1383.

Dunlap, R. E., Van Liere, K. D., Mertig, A. G., & Jones, R. E. (2000). Measuring endorsement of the New Ecological Paradigm: A revised NEP scale. Journal of Social Issues, 56, 425–442

Eisler, A.D., Eisler, H. & Yoshida, M. (2003). Perception of Human Ecology: Cross-Cultural and Gender Comparisons, Journal of Environmental Psychology V. 23, p.89–101.

Ernst, J., & Theimer, S. (2011). Evaluating the effects of environmental education programming on connectedness to nature. Environmental Education Effects, 17(5), 577-598.

Hu, L. T., & Bentler, P. M. (1999). Cutoff criteria for fit indexes in covariance structural analysis: Conventional criteria versus new alternatives. Structural Equation Modeling, 6, 1-55.

Heckler, S. E. (1994). The role of memory in understanding and encouraging recycling behavior. Special Issue: Psychology, marketing, and recycling. Psychology and Marketing, 11, 375–392.

Fraenkel, J.R., Wallend, N.E. & Hyun, H.H. (2012). How to design an devaluate research in education. New York.

Fisher, A. (2002). Radicalecopsychology: Psychology in the service of life. New York: State University of New York Press.

Gözüm, S. (2003). Aksayan Kültürlerarası ölçek uyarlaması için rehber II: Psikometrik özellikler ve Kültürlerarası karşılaştırma. Hemşirelik-te Araştırma Geliştirme Dergisi;(5):3-14. [In Turkish

Kline, R. B. (2011). Principles and Practice of Structural Equation Modeling. (3th ed.). New York: The Guilford Press.

Jeffrey L. P. & Victor A. (2009). Benassi. The connectedness to nature scale: A measure of emotional connection to nature. Department of Psychology, University of New Hampshire, Durham, NH, 435-437.

Mayer, F. S., Frantz, C. M., Bruehlman-Senecal, E., & Dolliver, K. (2009). Why is nature beneficial: The role of connectedness to nature. Environment and Behavior, 41, 607-643.

Matsunaga, M. (2010). How to factor-analyze your data right: Do’s, don’ts, and how to’s. International Journal of Psychological Research, 3(1), 97-110.

Mayer, F. S., & Frantz, C. M. (2004).The nature connectedness scale: A measure of individuals' feeling in community with nature. Journal of Environmental Psychology, 24,503-515.

Muthén, L. K., & Muthén, B. O. (1998-2011). Mplus User's Guide. Sixth Edition. Los Angeles, CA: Muthén & Muthén.

Nightingale, A. (2003). Nature-Society and Development: Social, Cultural and Ecological Change In Nepal, Geoforum 34 525-540,

Nisbet, E. K., Zelenski, J. A., & Murphy, S. A. (2009). "The nature relatedness scale: Linking individuals' connection with nature to environmental concern and behaviour". Environment and Behaviour, 41, 715-740.

Nisbet, E. K., Zelenski, J. M., & Murphy, S. A. (2010). "Happiness is in our nature: Exploring nature relatedness as a contributor to subjective well-being". Journal of Happiness Studies, 12, 303-322. doi:10.1007/s10902-010-9197-7.

Oskamp, S. (2000). Psychological contributions to achieving an ecologically sustainable future for humanity. Journal of Social Issues, 56, 373–390.

Pallak, M. S., Cook, D. A., & Sullivan, J. J. (1980). Commitment and energy conservation. In L. Bickman (Ed.), Applied social psychology annual, pp. 235–253.

Perkins, H.E., (2010). Measuring love and care for nature. J. Environ. Psychol. 30 (4), 455-463.

Perrin, J. L., & Benassi, V. A. (2009). The connectedness to nature scale: A measure of emotional connection to nature?. Journal of Environmental Psychology, 29(4), 434-440.

Roszak, T. (2001). The voice of the earth: An exploration of Eco psychology. Phanes Press.

Scarborough N. (2013). Feelings of connectedness to nature: A comparison of Park &Recreation Management students and Sport Management students (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi) Program East Tennessee State University. Undergraduate Honors Theses. Paper 85.

Schultz, P. W. (2000). Empathizing with nature: The effects of perspective taking on concern for environmental issues. Journal of Social Issues, 56, 391–406.

Schultz, P. W. (2002). "Inclusion with nature: The psychology of human-nature relations". In P. W. Schmuck & W. P. Schultz (Eds.), Psychology of sustainable development. (pp. 62-78).

Schultz, P. W., Shriver, C., Tabanico, J., & Khazian, A. (2004). Implicit connections with nature. Journal of Environmental Psychology, 24, 31–42.

Stern, P. C. (2000).Toward a coherent theory of environmentally significant behavior. Journal of Social Issues, 56, 407–424.

Şimşek, Ö.F., (2007).Yapısal eşitlik modellemesine giriş; Temel ilkeler ve LİSREL Uygulamaları. Ankara: Ekinoks Yayıncılık. [In Turkish

Tavşancıl, E. (2002).Tutumların Ölçülmesi ve SPSS ile Veri Analizi. Ankara: 48- 55,Nobel Yayın Dağıtım. [In Turkish

Taherdoost, H., Sahibuddin, S.,& Jalaliyoon, N. (2014). Exploratory Factor Analysis; Concepts and The or. Advances in Applied and Pure Mathematic. The 2nd International Conference on Mathematical, Computational and Statistical Science, Gdansk, Poland.

Ünder, H. (1996).Çevre Felsefesi/ Etik ve Metafizik Görüşler. Doruk Yayınları, Ankara. [In Turkish

Yurdagül H., (2005).Ölçek geliştirme çalışmalarında kapsam geçerliği için kapsam geçerlik İndekslerinin kullanılması. In: XIV. Eğitim Bilimleri Kurultayı; Pamukkale Üniversitesi, Denizli; 1-6.28-30 Eylül, 2005; Erişim: http:// yunus.hacettepe. edu.tr/~yurdugul/3/indir/Pamuk kale Bildiri. pdf. [In Turkish

Vinning, J., Merrick, M. S., & Price, E. A. (2008)."The distinction between humans and nature: Human perceptions of connectedness to nature and elements of the natural and unnatural". Human Ecology Review, 15, 1-11.

Warner, R. M. (2012). Applied statistics: from bivariate through multivariate techniques: from bivariate through multivariate techniques. UK: Sage.

Wilson, E. O. (2001).The future of life. Little, Brown.